‘Meneer, waarom moeten we dit eigenlijk leren?’

Uitgelicht op: 31-10-2016 om 16:21 in: Alumni

Eén van de belangrijkste maar moeilijkst te beantwoorden vragen die je als docent kan krijgen is de volgende:

'Meneer, waarom moeten we dit eigenlijk leren?'

Het liefst zou je willen zeggen dat ze dit nodig gaan hebben in hun latere leven. Dat dit een essentieel stukje kennis is in hun ontwikkeling. Maar als ik magnetische inductie uitleg aan iemand die later graag boekhouder wil worden dan is dat niet per sé waar. Nu ben ik overtuigd van de waarde van mijn vak, en ik kan meestal wel een redelijk antwoord geven op deze vraag. Maar de vraag op zich maakt twee dingen duidelijk:

  1. Leerlingen zien niet altijd de waarde van wat ze leren
  2. Leerlingen zoeken betekenis in wat ze doen

Net als ieder ander mens hebben leerlingen graag het idee dat wat ze doen zin heeft, dat hun werk betekenisvol is. En als ze dit niet zo ervaren, dan is het veel moeilijker om de benodigde motivatie op te brengen.

Daarom heb je als leraar een grote taak om het leren betekenisvol te maken. Zorgen dat de leerlingen voor zichzelf een idee hebben van het grote Waarom. Er zijn twee aanvliegroutes om dit te doen: je kan de daadwerkelijke betekenis beter duiden, of je kan zelf door je lesontwerp betekenis toevoegen. Dus hoe pak je dit aan? Hierbij een korte lijst met strategieën om betekenisvoller les te geven:

  1. Koppel de nieuwe stof aan het eerder geleerde:
    Lesstof dat op zichzelf lijkt te staan is veel moeilijker te plaatsen dan iets dat bouwt op wat eerder geleerd is. Een bouwwerk van kennis is betekenisvoller dan een collectie losse feitjes. Vraag aan leerlingen waar de koppeling ligt met wat ze eerder bij andere vakken en buiten school geleerd hebben. Overleg met je collega’s om erachter te komen hoe ze die stof daar aangeboden krijgen en leg vervolgens voor de leerlingen die dit moeilijk zien zelf de koppeling.
  2. Voorzie de stof van een rijke context:
    Koppel het aan hun huidige en toekomstige leven door middel van voorbeelden, filmpjes, verhalen en opdrachten in context. Laat leerlingen bij een hoofdstuk over trillingen en golven een eigen muziekinstrument ontwerpen en bouwen, waarbij ze al het geleerde moeten toepassen. Laat zien hoe game-designers de natuurkundige wetten nabootsen in hun spel, en vraag leerlingen hetzelfde te doen. Laat leerlingen een klimaattop nabootsen, waarbij ze zelf de verschillende landen vertegenwoordigen die hieraan meedoen.
  3. Zorg voor een publiek:
    Leerlingen willen net als andere mensen gezien en erkend worden. Een manier om hun leren betekenisvoller te maken is dan ook door ervoor te zorgen dat ze het niet alleen voor zichzelf of voor jou als docent doen. Laat ze een blog schrijven, een les geven voor een andere klas, nodig lokale media uit bij projecten, laat leerlingen een website maken of laat ze een presentatie geven aan een bedrijf.
  4. Haal de buitenwereld naar binnen en stuur de leerlingen de buitenwereld in:
    Binnen de schoolmuren worden dingen geleerd die de leerlingen moeten voorbereiden op een leven buiten de schoolmuren. Helaas voelt de afstand tussen die twee af en toe nog ontzettend groot voor je leerlingen. Daarom is het zaak dat ze zoveel mogelijk in contact komen met het leven buiten de schoolmuren. Bijvoorbeeld via gastsprekers, Skype interviews, excursies, stages, programma's van het hoger onderwijs en daadwerkelijke opdrachten voor echte bedrijven. Gelukkig zijn er steeds meer bedrijven en instanties die realiseren hoe belangrijk dit is, waardoor je gebruik kan maken van een groeiend aanbod aan activiteiten. En vergeet vooral de ouders van je leerlingen niet, ze zijn regelmatig maar al te bereid om iets te vertellen of een groep leerlingen mee te nemen naar hun werk.

Er zijn vele manieren om meer betekenis te geven aan het leren van de leerlingen. Rest slechts mijn verzoek om hier zoveel mogelijk gebruik van te maken. Want leerlingen, net als de meeste andere mensen, hebben graag een goede reden om ’s ochtends op te staan en om het beste van zichzelf te laten zien.

 

Bart Giethoorn is EDK-alumnus (tranche III) en geeft natuurkunde op het Lentiz Reviuslyceum in Maassluis. Daarnaast is hij projectleider van de Math & Science Class van de TU Delft en geeft hij workshops en cursussen gamification via zijn bedrijf Playbook Gamification. In deze column vertelt hij over het belang van betekenisvol leren en lesgeven.